Στις 27 και 28 Ιανουαρίου 2026, οι εταίροι του έργου «IN MOBILITY – Reducing mobility poverty in urban areas» του Προγράμματος Interreg Europe, στο οποίο το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Βορείου Αιγαίου μετέχει ως εταίρος, συναντήθηκαν στην πόλη Λιεπάγια της Περιφέρειας Κουρζέμε στη Λετονία για τη συνάντηση εργασίας του έργου, την οποία ακολούθησε εκπαιδευτική επίσκεψη στο χωριό Ζιέμουπε. Το διήμερο πρόγραμμα ανταλλαγής συνδύασε τη δομημένη ανταλλαγή γνώσης μεταξύ των συμμετεχόντων με την άμεση εμπειρία στον χώρο, εστιάζοντας σε μια κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση: τη διασφάλιση της πρόσβασης σε αξιόπιστες μεταφορές για όλους, και ιδιαίτερα για τις αραιοκατοικημένες και αγροτικές περιοχές.
1η ημέρα – πρωί: θέτοντας τις βάσεις για τις συμμετοχικές συνεδρίες
Η συνάντηση ξεκίνησε με τη δεύτερη συνεδρίαση της Ομάδας Διαχείρισης Έργου (PMG), η οποία ήταν αφιερωμένη στους εταίρους του έργου. Η εσωτερική αυτή συνάντηση εργασίας επικεντρώθηκε στον συντονισμό, στα ζητήματα υλοποίησης και στα επόμενα βασικά ορόσημα, διασφαλίζοντας την κοινή πορεία του έργου πριν τη μετάβαση στη φάση της ανταλλαγής γνώσης. Παράλληλα, οι εταίροι συζήτησαν τις δράσεις επικοινωνίας και διάχυσης που προγραμματίζονται για το δεύτερο εξάμηνο, ευθυγραμμίζοντας τις προσεγγίσεις και τα μηνύματα με στόχο την ανάδειξη της σημασίας της μεταφορικής φτώχειας και της διαθεσιμότητας μέσων μεταφοράς και την παρουσίαση του ζητήματος στα ενδιαφερόμενα μέρη, τους φορείς λήψης αποφάσεων και το ευρύ κοινό.
Η εν λόγω συνάντηση αξιολόγησης από ομότιμους (peer review) ξεκίνησε επίσημα αργότερα το πρωί με θεσμικούς χαιρετισμούς από το Τμήμα Σχεδιασμού της Περιφέρειας Κουρζέμε και τον Επικεφαλής Εταίρο του έργου, οι οποίοι έθεσαν το πλαίσιο των στόχων του κύκλου συναντήσεων και τον ρόλο του στην ενίσχυση της μάθησης και της πολιτικής γνώσης στο πλαίσιο του έργου.
Ανεπαρκής παροχή δημόσιων συγκοινωνιών: διδάγματα από εφαρμοσμένες λύσεις
Η επόμενη θεματική ενότητα της συνάντησης επικεντρώθηκε στο ζήτημα της ανεπαρκούς παροχής δημόσιων συγκοινωνιών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε πρακτικές λύσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί και δοκιμαστεί σε ευρωπαϊκές περιφέρειες. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκαν παραδείγματα από φορείς, όπως η παρουσίαση “Demand Responsive Transport Services in Emilia-Romagna: the case of the SUSTANCE Open-Source WebApp”, η οποία ανέδειξε τον ρόλο των ψηφιακών εργαλείων στη στήριξη ευέλικτων μεταφορικών υπηρεσιών σε περιοχές όπου τα συμβατικά μέσα δυσκολεύονται να καλύψουν τη ζήτηση. Η ενότητα συμπληρώθηκε με την παρουσίαση “Integrated Home-to-Work Mobility Solutions for Agricultural Workers in Low-Density Areas”, τονίζοντας προσαρμοσμένες προσεγγίσεις που λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων-στόχων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Μια διαδραστική συνεδρία, με συντονισμό από το Πανεπιστήμιο Erasmus UPT, έδωσε τη δυνατότητα στους εταίρους να συζητήσουν τη δυνατότητα μεταφοράς των λύσεων, τα σχήματα διακυβέρνησης, καθώς και τα όρια της ευελιξίας σε συνθήκες περιορισμένων πόρων. Η ανταλλαγή απόψεων επιβεβαίωσε ότι η διαθεσιμότητα των μεταφορικών μέσων εξαρτάται όχι μόνο από τις υποδομές, αλλά και από τον σχεδιασμό των υπηρεσιών και τον αποτελεσματικό συντονισμό σε εξίσου μεγάλο βαθμό.
Υπηρεσίες κοινόχρηστων συστημάτων μετακινήσεων: Ευκαιρίες και περιορισμοί
Το απόγευμα, η συνάντηση αξιολόγησης από ομότιμους (peer review) στράφηκε στις υπηρεσίες κοινόχρηστων συστημάτων μετακινήσεων και στον δυνητικό τους ρόλο στη βελτίωση της διαθεσιμότητας των μεταφορών. Εκπρόσωποι φορέων και ειδικοί παρουσίασαν διαφορετικές οπτικές, όπως η παρουσίαση «Sharing is caring», που ανέδειξε τη δημόσια αξία της κοινόχρηστης κινητικότητας, και η “Rethinking shared mobility for improved transport availability”, η οποία πραγματοποιήθηκε από την εκπρόσωπο της Ελλάδας και προκάλεσε τους εταίρους να κοιτάξουν πέρα από την τεχνολογία και να εστιάσουν στην προσβασιμότητα και την κοινωνική συμπερίληψη εστιάζοντας στην περίπτωση των νησιών του Βορείου Αιγαίου.
Παρουσιάστηκαν, επίσης, εμπειρίες από διαφορετικά εθνικά πλαίσια μέσω της παρουσίασης “Shared Mobility Services in Serbian cities: Experience, Technologies and Practices”, προσφέροντας πολύτιμες γνώσεις για το πώς αναπτύσσεται η κοινοχρησία οχημάτων σε αναδυόμενες αγορές και σε πόλεις μεσαίου μεγέθους.
Οι συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διαδραστικής συνεδρίας ανέδειξαν επαναλαμβανόμενα ερωτήματα, όπως: ποιοι ωφελούνται από τα κοινόχρηστα συστήματα μετακινήσεων, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις δημόσιες συγκοινωνίες και με ποιους τρόπους οι δημόσιες Αρχές μπορούν να κατευθύνουν τις υπηρεσίες αυτές προς την εξυπηρέτηση ευρύτερων κοινωνικών στόχων.
2η ημέρα: η διαθεσιμότητα των μεταφορών μέσα από το πρίσμα της επαρχίας Ζιέμουπε
Η δεύτερη μέρα ήταν αφιερωμένη σε επίσκεψη στην επαρχία Ζιέμουπε, ένα μικρό χωριό, περίπου μία ώρα μακριά από τη Λιεπάγια. Η επίσκεψη επικεντρώθηκε αποκλειστικά στη διαθεσιμότητα των μέσων μεταφοράς σε ένα επαρχιακό περιβάλλον, συνδυάζοντας αναλυτικές προσεγγίσεις με τις τοπικές εμπειρίες και απόψεις. Το πρόγραμμα περιλάμβανε εισηγήσεις όπως η “Measuring the Dimensions of Transport Poverty Using Official Statistics”, που παρείχε ένα πλαίσιο βασισμένο σε δεδομένα, καθώς και η “Regional Context and Key Challenges for Transport and Mobility in Kurzeme”, που ανέδειξε τις περιφερειακές προτεραιότητες. Οι τοπικές πολιτικές προσεγγίσεις διερευνήθηκαν περαιτέρω μέσα από τις εξής παρουσιάσεις: “Sustainable Urban Mobility Planning (SUMP): Local Frameworks and Priorities” και “Mobility Points in Liepāja: Concept and Objectives”.
Κομβικό σημείο της επίσκεψης αποτέλεσε η παρουσίαση: “Experiences and Practical Solutions to Mobility Poverty in Ziemupe”, η οποία μετέφερε τη συζήτηση άμεσα στην καθημερινή πραγματικότητα των κατοίκων. Η επίσκεψη και ο περίπατος στον οικισμό έδωσαν την δυνατότητα στους εταίρους να παρατηρήσουν στην πράξη πώς η απόσταση, η συχνότητα των δρομολογίων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, επηρεάζουν τις καθημερινές επιλογές μετακίνησης.
Κοινός προβληματισμός και επόμενα βήματα
Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με μια συνεδρία υπό τον συντονισμό του Επικεφαλής Εταίρου, ακολουθούμενη από συμπεράσματα που παρουσίασε κάθε εταίρος. Οι τοποθετήσεις αυτές συνέδεσαν την εμπειρία στην περιοχή Ζιέμουπε με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και άλλες περιοχές, ενισχύοντας κοινά μηνύματα σχετικά με την ανάγκη για ευελιξία, ενεργή τοπική συμμετοχή και προσαρμοσμένες λύσεις για επαρχιακές και αραιοκατοικημένες περιοχές.
Χτίζοντας κοινή τεχνογνωσία βήμα-βήμα
Η συνάντηση εργασίας στη Λιεπάγια και η επιτόπια επίσκεψη στη Ζιέμουπε αποτέλεσαν την αφετηρία του κύκλου συναντήσεων του έργου IN MOBILITY – Interreg Europe, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για τη σταδιακή οικοδόμηση κοινής τεχνογνωσίας γύρω από τις βασικές θεματικές του έργου. Μέσα από τον συνδυασμό δομημένης ανταλλαγής γνώσης και μάθησης με βάση τον τόπο, η συνάντηση ενίσχυσε την κατανόηση των εταίρων σχετικά με τη διαθεσιμότητα των μεταφορών ως πρόκληση πολιτικής με έντονες κοινωνικές και χωρικές διαστάσεις. Τα συμπεράσματα και τα διδάγματα που προέκυψαν θα αξιοποιηθούν στις επόμενες φάσεις του έργου, υποστηρίζοντας τους εταίρους στη βελτίωση των εργαλείων πολιτικής τους και στην προώθηση πιο συμπεριληπτικών λύσεων κινητικότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το IN MOBILITY είναι ένα έργο αφιερωμένο στην προώθηση μιας συμπεριληπτικής, δίκαιης και προσβάσιμης αστικής κινητικότητας για όλους. Υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Interreg Europe 2021–2027, στο πλαίσιο του Στόχου Πολιτικής 2-Μια πιο πράσινη Ευρώπη. Η κοινοπραξία του έργου αποτελείται από δέκα οργανισμούς από πέντε ευρωπαϊκές περιφέρειες. Οι δράσεις του έργου στοχεύουν στην υποστήριξη βιώσιμων, αλλά κυρίως κοινωνικά δίκαιων και συμπεριληπτικών πολιτικών αστικής κινητικότητας. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν: το Institute for Transport and Logistics (Ιταλία) ως Επικεφαλής Εταίρος, ο Δήμος Alba Iulia (Ρουμανία), το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Βορείου Αιγαίου (Ελλάδα), η Περιφέρεια Podkarpackie (Πολωνία), η Πόλη Μπριζ (Βέλγιο), ο Δήμος Άμστερνταμ (Ολλανδία), η Περιφέρεια Σχεδιασμού Kurzeme (Λετονία), η Εκτελεστική Επιτροπή του Δημοτικού Συμβουλίου Chernivtsi (Ουκρανία), η Πόλη Kragujevac (Σερβία) και το Erasmus Centre for Urban, Port and Transport Economics BV (Ολλανδία).
